banner374
27 Ocak 2015 Salı 12:15
Birleştirilmiş Sınıf Uygulamasından Ne Zaman Kurtulacağız?
 Birleştirilmiş Sınıf Uygulamasından Ne Zaman Kurtulacağız?

Sınıf Öğretmenlerinin büyük çoğunluğunun deneyimlediği uygulamalardan biri olan 

“Birleştirilmiş sınıf” uygulaması, Cumhurbaşkanının, Hizmet Hareketinin öncülüğüyle birçok 

ülkede açılan okulların kapatılması ve onların yerine yurtdışında okul açması yönünde MEB’e 

talimat vermesiyle gündeme geldi.

Birçok eğitimci, bu talimatın gereğinin yerine getirilip getirilmemesi bir yana, varolan eğitim 

sorunlarının çözülmesi ve bu sorunların en önemlilerinden olan BSİ’lerin gündeme alınması 

konusunu bilince çıkardı.

Peki, nedir “Birleştirilmiş Sınıflı İlkokul (BSİ)”, bu kapsamda kaç ilkokul vardır, kaç öğrenci 

bu okullarda öğrenim görmektedir ve bu okullarda öğretim nasıldır?

Birden çok sınıfın birleştirilmesiyle oluşturulmuş bir öğrenci grubuyla bir öğretmen 

tarafından yapılan öğretime birleştirilmiş sınıflarda öğretim denir. Başka bir tanımla 

birleştirilmiş sınıflarda öğretim; farklı yaş, sınıf ve yeteneklerdeki öğrencilerin aynı grup 

içinde öğretim almalarıdır.

Öğretim biçimi, birleştirilmiş sınıfları bağımsız sınıflardan ayıran en önemli farklılıktır. 

Birleştirilmiş sınıflarda öğrenciler, normal öğretimin yapıldığı bağımsız sınıflardan farklı 

olarak derslerin önemli bir bölümünü kendi kendilerine çalışarak ve öğrenerek geçirirler. Bu 

yüzden birleştirilmiş sınıflardaki öğrenciler kendi öğrenmelerinin sorumluluğunu normal 

sınıftakilere göre daha fazla taşırlar (Fidan ve Baykul, 1997).

19.yüzyılın sonlarında ABD ve birçok Avrupa ülkesinde de görülen BSİ uygulaması, sanayi 

devrimi ve şehirleşmeyle birlikte son bulmuştur. Son yıllarda birçok ülkede BSİ 

uygulamasının hayata geçirilmesi “Alternatif okul” yaklaşımıyla açıklanmaktadır.

Türkiye’de ise sosyal, ekonomik ve coğrafi koşullar, birleştirilmiş sınıflar uygulamasını 

zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle ülkemizin tüm illerinde birleştirilmiş sınıflar uygulamasının 

yapıldığı okullar bulunmaktadır. MEB’in 2011–2012 eğitim öğretim yılı verilerine göre; 

10.413 ilköğretim okulunda 305.201 öğrenci birleştirilmiş sınıf uygulamasına göre eğitim 

görmektedir. Buna göre Türkiye’deki ilköğretim okullarının yaklaşık % 35’i birleştirilmiş 

sınıf içeren okullardı (MEB, 2012).

Yapılan araştırmalar birleştirilmiş sınıf uygulamasının bazı avantajlarının olduğunu 

belirtmektedir. Bu avantajlar, gerek öğretmen kaynağının etkili şekilde kullanımı, her 

yerleşim birimine beş derslikli bir okul yerine bir iki derslikli okul yapılarak daha çok 

yerleşim yerine okul yapabilme imkânının doğması, gerekse farklı yaş, deneyim ve bilgiye 

sahip öğrencilerin aynı derslikte  bulunmasıyla birbirlerinden öğrenmelerine ve 

yardımlaşmalarına fırsat tanıması, öğrencilerin kendi kendilerine çalışma becerilerini 

kazanmaları şeklinde avantajlı yönlerinin olduğu söylenebilir. Bu avantajlarının yanı sıra 

dezavantajlarının daha fazla olduğu söylenebilir. Öğretmenin görev ve sorumluluklarının 

artması, derse hazırlık için daha fazla zamana ve enerjiye ihtiyacı olması, birleştirilmiş sınıfla 

ilgili yeterli bilgi ve beceriye sahip olmaması ve yeterli düzeyde rehberlik edecek deneyimli 

öğretmenlerin olmaması şeklinde öğretmenler açısından olumsuz etkileri vardır. Bunun 

dışında bağımsız sınıflarda uygulanan müfredatının birleştirilmiş sınıflarda uygulanmasından 

kaynaklı programının çoğundaki hedeflere ulaşılmaması sonucu öğrencilerin yetersiz 

bilgilerle mezun olması şeklinde öğrenciler açısından olumsuz etkilerinin olduğu da 

belirtilmektedir (Külekçi, 2013).

BSİ’lerde dersler öğretmenli ve ödevli dersler olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmektedir. 

BSİ’lerde sınıf oluşturulma biçimleri ise şu şekildedir;

Tek öğretmenli birleştirilmiş sınıflarda 1, 2, 3 ve 4. sınıf öğrencileri birleştirilerek bir 

öğretmen tarafından okutulur. Yönetimi en zor olan birleştirilmiş sınıf biçimidir.

İki öğretmenli birleştirilmiş sınıflarda normal koşullarda 1 ve 2. sınıf öğrencileri bir grup, 3 ve 

4. sınıf öğrencileri bir grup olacak şekilde birleştirilmeleri önerilir. Ancak öğrenci ve derslik 

sayısı gibi etkenler göz önünde bulundurularak farklı modeller düzenlenebilir (1) ve (2+3+4) 

ya da (1+2+3) ve (4) gibi.

Üç öğretmenli birleştirilmiş sınıflarda normal koşullarda 1. sınıf bağımsız, 2 ve 3. sınıf 

öğrencileri bir grup, 4. sınıf bağımsız olacak şekilde uygulama yapılması önerilir. Ancak 

öğrenci ve derslik sayısı gibi etkenler göz önünde bulundurularak farklı modeller 

düzenlenebilir (1+2) ve (3) ve (4) ya da (1) ve (2,+3) ve (4) gibi.

4+4+4 eğitim reformunun uygulanmasıyla BSİ’lerde ne gibi sorunlar yaşandığı ile ilgili 

olarak Külekçi (2013) şu sorunları tespit etmiştir;

-Bu sistemin oluşturulmasında hem akademisyenlerin ve hem de biz öğretmenlerin görüşünün 

alınmamasıdır. Tepeden inme bir uygulama oldu. 

-Bu sistemin getirilmesinin inada bindirilmesinden dolayı aceleyle pilot uygulama yapılmadan 

uygulamaya geçilmesi büyük bir sorunun kaynağıdır. 

-Alelacele getirilmesi ve kimsenin yeterli bilgiye sahip olmaması sorunların asıl kaynağını 

oluşturmaktadır. 

Külekçi konu ile ilgili olarak birleştirilmiş sınıflarda daha verimli eğitim öğretim 

yapılabilmesi için şu önerileri getirmiştir;

- Bu sistemle beraber birleştirilmiş sınıflarda birinci sınıfları da kendi içerisinde 60-66, 66-72 

şeklinde ayrılması ve öğrenci sayısı ne olursa olsun ek bir öğretmen görevlendirilmesi verilen 

öğretimi daha verimli hale getirebilir.

- Tek öğretmenli birleştirilmiş sınıflarda 1. sınıflar için ayrı bir öğretmen ve derslik 

verilmelidir.

- 60-66 ay öğrencileri için sınıf öğretmenlerine eğitim verilmelidir. Eğitim fakültelerinde sınıf 

öğretmenlerine verilen derslerin içeriği yeni sisteme göre gözden geçirilmesi faydalı olabilir.

- Birinci sınıf kitaplarının da 60-66 ve 66-72 aylık iki gruba uygun olarak ayrı ayrı basılması 

daha faydalı olabilir.

- Şehir merkezi ile köy okullarında okuyan öğrencilerin aynı müfredat ve kitaplardan eğitim 

görmeleri eşitsizliğe yol açacaktır. Köy okullarındaki çoğu öğrenci ders kitaplarındaki geçen 

kelimeleri anlamakta zorluk yaşamaktadır. Bunun için birleştirilmiş sınıf uygulamasına uygun 

bir müfredat uygulanabilir.

- 3. ve 4. sınıf müfredatı birleştirilmiş sınıflar göz önüne alınarak tekrar düzenlenmelidir.

- 60-66 aylık öğrencilerin okula kaydı yapılırken okulöncesi eğitim almış olma şartı 

koşulmalıdır.

 

Cumhurbaşkanlığı, Hükümet ve MEB, dönemsel siyasal tartışmalar yapmak ve siyasi 

rakiplerinin etkinlik alanlarından biri olan yurtdışında okul açmak gibi gerçekleşmesi çok güç 

ve de gereksiz olan projelerle zaman ve enerji kaybedeceğine; BSİ’lerin ve BSİ’lerde öğrenim 

gören öğrenci sayısını en asgariye indirecek çalışmalar yapmalı, varsa kaynakları yurtiçi 

eğitim yatırımlarına yöneltmelidir.

Kaynaklar

Fidan, N. ve Baykul Y. (1997). Birleştirilmiş sınıflarda öğretim- Öğretmen kılavuzu. MEB İlköğretim Genel 

Müdürlüğü- UNICEF. Ankara.

Külekçi, E. (2013) 4+4+4 EĞİTİM SİSTEMİ KAPSAMINDA BİRLEŞTİRİLMİŞ SINIF UYGULAMASINA 

İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi 

Mayıs 2013 Cilt:2 Sayı:2 Makale No:40

Milli Eğitim Bakanlığı, (2012a). Birleştirilmiş Sınıflar Haftalık Ders Programları. 

http://tegm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2012_10/11110255_birlestirilmis_snflar_haf_ders_prg.pdf Erişim 
Tarihi; 24.01.2015

Abdullah Damar / Eğitimci Yazar
banner182
Son Güncelleme: 27.01.2015 12:18
Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

Avatar
sınıf öğretmeni 2 yıl önce

branşçılar kaldırılmasına karşı. sınıf öğretmeni kontenjanı artarmış sonra...