banner374
18 Şubat 2015 Çarşamba 08:19
Eğitim Kurumu Müdürü Nasıl Olmalıdır?
 Okul müdürleri; ortak aklı temsil eden, diğer yöneticilere oranla paydaşları geniş olan, sorunlara müdahale edebilen, alt paydaşlarla iletişim kurarak onların farklı beklentilerini karşılamaya çalışan, morallerini yükselten, çatışmaları önleyen, sorunlar karşısında uzlaştırıcı tavırlarıyla örnek olması beklenen, öğretme ve öğrenme odaklı bir anlayışla hareket eden, gerektiğinde sorumlu olduğu personelleri pozitif yönde örgütleyen, hesap verebilen ve okuldan beklenen başarının gerçekleştirilmesinde önemli rol oynayan görevleri üstlenen bir kimliğe sahiptir.
 
Okul müdürlerinin bunları yönetebilmesi için öncelikle kendi kapasitesinin farkında olması  ve kendini yönetebilecek niteliklere sahip olup olmadığını bilmesi gerekir.
 
Aydın, (1994) okul müdürü, çok farklı taleplere sahip sosyal güçlerin arasında bulunan toplumsal güçlerin hepsi ile irtibat kurmaya çalışarak, okulun toplum tarafından belirlenmiş ya da onaylanmış amaçlarını gerçekleştirmekle yükümlü olduğunu; Kaya, (1999) bir yandan personel işleri, öğrenci işleri ve işletmeye ilişkin eylemlerde bulunurken, bir yandan da kişi ve grup çatışmalarında uzlaştırıcı olmak ve morali yükseltmek yükümlülüğüne işaret ettiğini; Nail, (2011) yönetimde sorunların ortaya çıkması, sorunların çözümünü dengelerin kavramlarıyla yakından ilişkili olduğu, okul müdürleri yaşadıkları  sorunlarda öncelikle sorunun oluştuğu alanda dengenin bozulduğu, bu noktada sorunlarla denge arasında bağ olduğu, okul müdürleri karşılaştıkları sorunları çözerken bir takım dengeleri de sağlamış olduğu,  sorunların çözümü dengelerin sağlanması bir süreç gerektirdiği yaşanan dinamik bu süreçler kendi içerisinde bir öyküyü barındırdığı, okul müdürlerinin sağlamak zorunda  kaldıkları dengelere ilişkin  sorun çözme  öykülerinin ortaya çıkarılarak uygulamada bulunan diğer okul müdürlere örnek olması gerektirdiğini düşünmektedirler.
 
Kırhan ve Taner'e göre (2009) okul müdürü; arkadaşlarına ve öğrencilere örnek olan paydaşlarıyla işbirliğini yapan;  kanun ve yönetmelikler doğrultusunda okulun bütün işlerini düzenleme ve denetlemekle yükümlü olan, gerekli hallerde ders verimliliğini arttırıcı maddi olanakları hazırlayan, ders araç gereci koruyan ve bu olanaklardan öğrencilerin çalışma saatlerinde yararlanmasını sağlayan, bunu izleyen, bu amaca hizmet için okul dışında ders araçlarının da teminini sağlayan bir sorumluluğa sahiptir.
 
Matters, (2005) müdürler, özgün okul deneyimlerine dayalı hazırlık  programlarıyla yetiştirilmesine; Jazzar ve Algozzine, (2006) hazırlık programlarında vizyon, liderlik, öğrenme, ilişki geliştirme, enerji geliştirme, ortak hareket  etme ve iletişim gibi değerlerin bulunması gerektiğine inanmaktadırlar. Bolman ve Deal (1997) okul müdürlerinin yetiştirilmesi hususunda dört çerçeveden söz ettiği görülmektedir. Bunlar: yapısal, insan kaynakları, politik ve sembolik gibi teorileri ele alan sistematik çerçeve; rasyonel faktörler, yeterlik ve politik konuları ele alan  yapısal çerçeve; bireyler ve örgütsel ihtiyaçları dengeleyen hususların ele alındığı insan kaynakları çerçevesi, birey ve grup ilgileri ve kıt kaynaklarla rekabet gibi örgütün informal  yanını vurgulayan politik çerçeve olduğunu söylemektedir. Bunlara ek olarak Işık (2000) değerler, semboller, mitler ve törenleri konu alan başka bir alan olan sembolik çerçevenin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederek konuya beşinci bir boyut getirmiştir. Thomas ve Bainbridge, (2002); Müdürler etkili lider olarak yetiştirilmesi gerektiği ve etkili liderlik, müdürün elindeki resmi yetkiden değil, okulda sergilediği bilgi, akıl, diğerlerini ikna etme ve adalete dair  inancından kaynaklandığını yazmaktadırlar (Balyer ve Gündüz, 2011).
 
Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin (2013) 78.Maddesi Gereğince; Kurucu Müdür veya Müdürün Görev, Yetki, ve Sorumlulukların Bazıları Şunlardır:
 
1- Eğitim-Öğretim yılı başlamadan önce personelin iş bölümünü yaparak ve öğretmenlerin derslere ilişkin görevleri belirleyerek  kendilerine yazı ile bildirir.
 
2- Yıllık planların hazırlanması amacıyla öğretmenler kurulu ve zümra toplantıların yapılmasını sağlar, derslere yönelik yıllık planları ders yılı başlamadan önce alır ve gerektiğinde planlar özerinde değişiklik yaparak onaylar ve kopyasını zümre başkanına iade eder.
 
3- Eğitim-Öğretimi verimli hale getirir, sorunlara çözüm bulur, komisyonları kurar, tolantılarda alınan kararları onaylar ve uygulamaya koyar, derslere giren öğretmenlerin performaslarını artırmak için her öğretim yılında en az bir sefer dersini izler ve varsa eksiklikleri paylaşarak rehberlikte bulunur.
 
4- Eğitim araç ve gereciyle donatım ihtiyaçlarını zamanında üst kurumlara bildirir ve okulun disipliniyle ilgili her türlü önlemleri alır. Personelin yetiştirilmesi için gerekli tedbirleri alır, adaylık ve hizmetiçi eğitimle ilgili iş ve işlemleri yapar, öğrenci ödül ve disiplin işleriyle ilgilenir.
 
5- Rehberlik işlemlerine, özel eğitim gerektiren öğrencilerin yetiştirilmesine, kaynaştırma eğitimiyle ilgili gerekli önlemlerin alınmasına özen gösterir, gerektiğinde ders yılı içinde öğrenciye beş günü geçmemek üzere izin verebilir ve askerlikle ilgili iş ve işlemleri mevzuata uygun bir şekilde yürütür.
 
6- Öğrenci ile öğretmenlerin nöbet yerlerini belirler, haftalık ders programını hazırlar, öğrenim durum belgesi, diploma ve sözleşme gibi belgeleri onaylar, eğitim kalitesinin artırılması için proje hazırlanmasını ve uygulamaya konulmasını sağlar. Verilen görevi üstün başarıyla yerine getiren personelin ödüllendirilmesini teklif eder, görevini yapmayan personeli uyarır, gerektiğinde personel hakkında disiplin işlemi başlatabilir. Zamanında mesaiye personelin gelebilmesi için gerekli önlemleri alır.
 
7- Eğitim ve öğretimle ilgili mevzuatı takip eder, ilgililere duyurulmasını sağlar, harcama yetkilisi olarak müdür başyardımcısını veya müdür yardımcısını görevlendirir, elekronik ortamya yapılan iş ve işlemleri takip eder, Okul-Aile Birliği ile ilgili sorumluluklarını yerine getirir.
 
8- Anadolu İmam Hatip Lisesi müdürleri yukarıdaki fıkraların dışında dini konularda halkın bilgilendirmesini sağlar,  sosyal etkinlikler vaaz ve benzeri programlar düzenler ve gerektiğinde  konuyla ilgili olan kurumlarla işbirliği yapar, koordinasyonu sağlar, gerekli tedbirleri alır. “Ayrıca okulun mescit, kütüphane, kitaplık, laboratuvar ve benzeri eğitim ortamları ve uygulama çalışmalarında kazanılacak bilgi ve becerilerin okulun amaçlarına ve öğretim programlarındaki ilkelere uygun olarak kullanılmasını sağlar”
 
9- Müdür yardımcısı veya müdür başyardımcısının görevlendirilmesi için inhayı doldurma yetkisine sahiptir. (Okul müdürünün inhası, il milli eğitim  müdürünün teklifi ve valinin onayıyla müdür başyardımcısı veya müdür yardımcısı  görevlendirilir; ancak müdür yetkili öğretmen, kurucu müdür veya geçici görevlendirilen okul müdürlerin inha doldurma yetkisi yoktur.)
 
Görbüz, Erdem ve Yıldırım (2013);  Eğitim-öğretimin etkili bir şekilde amacına ulaşabilmesi için  okul müdürünün, yanı sıra okul binalarının mevcut durumu, alt yapısı, yeteri miktarda çalışanın bulunması, sınıf ortamında gerekli malzemelerin varlığı gibi etmenlerin de rolü olduğu belirtmekte; fakat ülkemizde eğitim ve öğretimin istenen seviyede olmayan okulların da olduğunu söylemekte; örneğin, bazı okullarda halen kadrolu ve yardımcı hizmetler sınıfında olan personellerin  yetersiz olduğu ya da hiç olmadığı okullar da olduğuna ilişkin tespitlerde bulunmaktadırlar.  Bu tür okullarda okul müdürü performansını onların işlerini yapmakla da harcayacak ve esas görevi olan yöneticiliğe yeterli zaman ayıramamaktan şikayet etmektedir. Halbuki, okul müdürünün esas görevinin personel arasında görev dağılımı yaparak okulun her açıdan yönetimini sağlamak, bazı yetersizlikler olsa da etkili  okul müdürü davranışlarıyla beklenen eğitim ortamları oluşturabilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Teknolojik alt yapıdan yoksun, fiziki şartların yeterince sağlanamadığı, ulaşımın güç olduğu, öğretmen ve diğer personelin yetersiz olduğu bazı okullardaki başarının sırrının büyük ölçüde okul müdürünün özverisinde yattığını söylemektedir.  Bu başarıda,  öğrencilerin özel gayretlerinin ve  öğretmenlerin özverilerinin  rolünün olduğu da tabi görmezlikten gelinemeyeceğini, fakat, okulun diğer çalışanları en başta lider konumunda olan okul müdürünün gayretini ve  özverisini gördükten sonra bir çaba içerisine girme ihtiyacı duyduğunu, dolayısıyla her başarılı okulda en büyük pay okul müdürünün olduğunu iddia etmektedir.
 
KAYNAKÇA
 
-Aydın, Mustafa.  Eğitim Yönetimi. Hatipoğlu Yayıncılık. Ankara. 1994. s.170
 
-Balyer, Aydın; Gündüz, Yüksel. Kurumsal Eğitimbilim 4. Değişik Ülkelerde Okul Müdürlerinin Yetiştirilmesi. Türk Eğitim Sistemi İçin Bir Model Önerisi.  2011. S: 182-197
 
-Gürbüz, R. Erdem, E. Yıldırım K. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğt.Fak.Derg. 20 (2013) 167-179
 
-Kırhan, Taner; Deniz Levent. Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Bir Okul Müdürünün Yönetim ve Liderlik Anlayışının Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul. 2009
 
-Kaya, Yahya Kemal. Egitim Yönetimi. Bilim Yayıncılık. Ankara. 1999. S:132
 
-MEB. Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği. Eylül, 2013. Madde:78
 
-Nail, Yıldırım.  Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir, Eğitim Fakültesi Dergisi. Cilt 12. Sayı 4. Aralık 2011. Sayfa 55-7
 
 
 
                      Abdulkadir ARCA
                                          Eğitimci Yazar

banner182
Son Güncelleme: 18.02.2015 08:25
Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol