banner374
15 Eylül 2013 Pazar 14:00
Yeni sistemle öğretmenler denetlenebilecek mi?

 Bir de bu yama dikilecek milli eğitim bohçasına. Bakalım bu kez tutacak mı? Uzmanlara bakılırsa, öğrenciler kadar öğretmenleri de deneme tahtasına döndüren bu dalgalanmalar durulmayacak. Dalgaların eninde sonunda çarpacağı yer üniversiteler. O nedenle meseleye  akademisyen gözüyle de bakmak istedim. Süleyman Demirel Üniv. Eğitim Fak. Dekanı Prof. Dr. Menderes Coşkun, yeni sistemin artı ve eksilerini bakın nasıl değerlendirdi.        

Milli Eğitim Bakanı, “sınav odaklı” eski sistemin yerine “sınıf odaklı” bir sistemi getirdiklerini söyledi. Bir yılda 12 merkezi sınav yapmak, bu iddia ile bağdaşıyor mu sizce?

Sorular ders müfredatına göre belirleneceği için okul ve öğretmenin ön plana çıkacağı doğrudur. Soruların bizzat öğretmenin anlattığı konulardan seçilmesi okulu, öğrencileri sınava hazırlayan bir dershane haline getirecektir.

Yeni sistem dersanelere olan ihtiyacı azaltacak mı yani?

Yeni sınav sistem okullardaki öğretmenleri dersane hocası gibi yapacaktır. Bu bağlamda öğretmenlerin performansına göre dersane ihtiyacını azaltabilir. Ancak merkezi sınavlar, daha doğrusu bilgi ezberleme “yarışı” devam ettikçe, öğrenciler dersanelerden veya illegal öğretim yollarından yardım almaya devam edeceklerdir. Dersanelerde öğrenilen bilgi yanlış veya haram değildir.

Sınavlar tek mi olmalı, çok mu? Hangisi daha yararlı olur çocuklara?

İkisinin de kendine has fayda ve sorunları var. Mevcut sistemde öğrencilerin başarısı hafızalarındaki bilgi sayısı ile ölçülüyor. Hafızasında daha fazla bilgi taşıyanlar daha başarılı sayılıyor. Bu yanlış bir değerlendirme. Eğer sınavlardan maksadımız öğrencileri elemek veya onları sıralamak ise tek sınavlı değerlendirmeler daha sorunsuzdur. Zira hafızaya bilgi depolamak ve bu bilgileri uzun süreli hafızada taşımak zordur; her öğrenci bunun için yeterli imkân ve motivasyona sahip değildir.

Ancak maksadımız, herhangi bir konuyu kısa bir zaman diliminde öğrenci tarafından öğrenilip öğrenilemediğini kontrol etmek ise o zaman çok sınavlı sistem daha mantıklıdır. Zira Tam Öğrenme Kuramına göre herhangi bir zihni sorunu olmayan herkes her bilgiyi uygun şartlarda öğrenebilme yeteneğine sahiptir. Yani mesela 6. sınıfta öğretilen bir konuyu öğrencilerin yüzde sekseni anlayabilir ve sınavda konuyla ilgili soruları çözebilir. Ancak bu öğrencilerin çoğu bu konuyu daha sonra unutur ve 8. sınıfta yapılacak bir sınavda ilgili soruları çözemez.

Öyleyse ne yapmak gerekiyor?

Bana göre sınavlar, eğitimin sonunda yapılmalıdır. Sınavların maksadı, herhangi bir dersle hedeflenen kazanımın ne ölçüde gerçekleşip gerçekleşmediğini ortaya çıkarmak olmalıdır. Meselâ altıncı sınıf, birinci dönem İngilizce dersinin maksadı, günlük konuşma dilini kullanmayı öğrenciye öğretmekse, bu eğitim bir bütün olarak verildikten sonra sınav yapılmalıdır ve dersin nihai hedefi veya amacı göz önünde bulundurularak sorular hazırlanmalıdır. Meselâ 7. sınıf matematik dersinin maksadı, bir konu zemininde öğrencilerin matematik zekâsını ortaya çıkarmak ise, ilgili konu bir bütün olarak iyice anlatıldıktan sonra sınav yapılmalıdır. Bu matematik konusunun gerektirdiği bütün formülleri, ezberleri, öğrenci yıllarca zihninde taşımamalıdır. Meselâ 7. sınıfta Türkçe dersinin maksadı öğrencinin hikaye yazma yeteneğini ortaya çıkarmak ve geliştirmek ise öğrenciye onlarca hikaye okutturulup yazdırıldıktan sonra, yani eğitimin sonunda merkezi bir yazılı sınav yapılmalıdır. Öğrenci kendisini daha hazır ve başarılı hissettiği zaman bu merkezi sınavlara tekrar tekrar girebilmelidir. En son alınan not esas alınmalıdır. Önemli olan öğrenciyi elemek değil onu eğitmektir çünkü. Sonuç olarak sınavlarda dersle hedeflenen bilgi ve becerinin ne ölçüde kazanılıp kazanılmadığı ölçülmelidir. Ara sınavlar ancak ana sınava hazırlık bağlamında, öğrenciye gidişatını gösterme maksatlı olarak yapılmalıdır. Çünkü ara sınav döneminde öğrenme süreci devam etmektedir, hedeflenen kazanım gerçekleşemez.

Çok sınavlı sistemle öğrenci her an teyakkuzda olacak, işi son dakikaya bırakamayacak gibi geliyor bana.

Doğru. Çünkü çalışma programı zamana dağıtılmış oluyor. Bu, çok önemli zira öğrencilerin çoğu yaşadığı anın ve aldığı derslerin önemini fark edemez. Birçok öğrenci çalışmak için sınav dönemini, yani son yılı ve hatta son ayları bekler. Üç yıldır koşan bir öğrenci ile son yıl veya son üç ayda koşan bir öğrenci arasında elbette fark olacaktır. Bu fark, zekâ ve yetenek farkı değildir; sorumluluk, imkân ve özellikle çevre farkıdır. Vaktini israf etmeyi zevk haline getirmiş bir arkadaş çevresine düşen bir öğrenci, ne kadar zeki olursa olsun, önce “genel sınavda”, sonra “hayatta” başarısız olacaktır. Bundan dolayı genç ve tecrübesiz insanlarımızı, kendi heva ve heveslerine bırakamayız.

Ben kafayı, belki mesleğim gereği öğrencilere yöneltilecek açık uçlu sorulara taktım. Bu tip soruların düzenlenmesi kadar değerlendirilmesi de zor gibi geliyor bana. Ne dersiniz?

Açık uçlu sınavlar ileriye dönük bir niyetten ibaret. Nasıl yapılacağına dair bir bilgi yok. Açık uçlu sınavların gerekçesinin beyan edilmesi, bu gerekçe üzerinde tartışılması gerekir. Öğrencilerin edebi ve etkili anlatım “yetenek”leri ancak yazılı sınavlarla ölçülebilir. Bu doğru. Ancak bilgi ölçümünde test sistemi daha adildir. ÖYS bu adaletin en doğru şahididir. Ana dili Türkçe olan herkes, bildiklerini yazabilir. Ancak yazarken kimisi kötü, kimisi edebi bir üslup kullanır. Sınavlar değerlendirilirken edebi üslup kullananlara daha fazla mı not verilecek? Hayır. Güzel ve etkili yazım için iyi bir eğitim gerekmektedir. Sınavları yazılı yaparak öğrencilerin yazma yeteneklerini geliştiremeyiz. Ezberi güçlü olan bir öğrenci, hocasının bilgilerini kelimesi kelimesine aktarabilir. Yazılı sınav daha fazla ezber demektir.

Liselere yerleştirmede yıl sonu başarı notunun yüzde otuz oranında değerlendirmeye alınmasını nasıl karşılıyorsunuz?

Doğru bulmuyorum. Zira her öğretmenin değerlendirme sistemi farklıdır ve birçoğunun ölçme-değerlendirme mantığı yanlıştır. Merkezi değerlendirme sisteminde, öğretmen notunun kısmen de olsa hesaba katılması durumunda, “notu kıt” olan öğretmenlerle öğrenciler arasına husumet girecektir. Baskılarla notunu yükseltmek zorunda kalan öğretmenler olacaktır. Bazı öğretmenler hislerini ve ideolojilerini notlarına yansıtabileceklerdir. Öğrenci, bir öğretmeninin psikolojisinin, ideolojisinin veya bilgisizliğinin kurbanı olabilecektir. Veya öğrenci başarısızlığının sebebi olarak bazı öğretmenlerini suçlayacaktır. Bütün bunlar öğretmen-öğrenci ilişkilerini olumsuz yönde etkileyecek; insanlar arasındaki bazı husumetlere gerekçe oluşturabilecektir.

Ama zaten hâlihazırda bütün bu durumlar yaşanmıyor mu?

Yanlışın yenisi de eskisi de yanlıştır.

Yani yıl sonu başarı notu hiç mi dikkate alınmasın?

Hiç alınmamalı. Yıl sonu başarı notu merkezi sınavlarla belirlenmelidir.

Sınavların merkezi olarak yapılması öğretmen ve öğrenci ilişkilerini rahatlatır mı?

Rahatlatır. Eğitimi verenle onu değerlendiren kişi ve kurumu ayırmak gerekir. Öğretmen öğrenciye bilgi ve donanım kazandıran, onu sınavlara ve hayata hazırlayan kişi olmalıdır. Ona düşük not veren, onu sınavlarla aşağılayan kişi olmamalıdır. Dershanelerdeki öğrenci-öğretmen ilişkisinin, okullara göre, daha saygın ve daha verimli olmasının sebebi, sınavların merkezi olmasında gizlidir. Sonuç olarak öğretmenin, öğrenciye not veren değil, merkezi bir sınavda başarılı olması için ona yardım eden, onu yetiştiren konuma yükseltilmesi gerekir.

Yeni sistemle öğretmenler denetlenebilecek mi?

Evet, merkezi sınavlar öğretmenin denetlenmesine de imkân tanıyacaktır. Aynı okulda eğitim veren iki Türkçe öğretmeninin başarıları ölçülecektir. Veya aynı sınıfa giren Matematik ve Fen öğretmenlerinin başarısı veya performansı değerlendirilecektir. Mesela bir öğrenci fizik sorularında başarılı, matematikte başarısız ise, muhtemelen sorun matematik öğretmenindedir. Ancak bütün bu faydalarına rağmen bu yeni sınav sistemi eğitim sisteminin asıl sorunlarını çözemeyecektir. Zira gerek ortaöğretimde gerekse yükseköğretimde ciddi bir misyon, zihniyet ve müfredat sorunu vardır.

Zihniyet ve müfredat... Zurnanın zırt dediği yer!

Zihniyet değişimi için öncelikle bilgi, amaç değil araç olarak görülmeli. Eğitim sistemi, Doğuda bilgiyi ezberleyen ve aktaran, Batıda ise bilgiyi üreten, işleyen, şekillendiren, faydaya dönüştüren bireyler yetiştiriyor. Doğulu öğrenciler hafızasını, Batılı öğrenciler aklını ve muhakemesini kullanarak başarılı oluyor. Ders kitaplarındaki bilgileri azaltıp çoğaltarak veya değiştirerek yapılan müfredat değişiklikleri faydasızdır. Şimdiye kadarki eğitim reformlarında ezber konuları değiştirildi ama ezberci ve aktarımcı mantık değiştirilemedi maalesef.

Ben bunun en vahim sonucunu Türkçe derslerinde görüyorum. Öğrenciler, edebi eserlerin adını, yazarını ve konu özetini ezberliyor ama bir dilekçe bile yazamıyorlar.

Haklısınız. Oysa Türkçe ve edebiyat derslerinden amacımız, öğrencinin fikrî veya edebî bir metni anlama, onun üzerinde düşünme, metni oluşturan kişinin zihniyetini fark etme, bilgi kaynağını tenkit etme, dili etkili ve doğru olarak kullanma olmalı. Bunun için öğrencilere önce roman, senaryo, hikâye, fıkra, deneme, şiir, eleştiri ve tanıtım yazıları okutulmalı, sonra öğrenciler okuduklarından hareketle kendi şiir, senaryo, masal ve hikâyelerini yazmalılar, yazdıklarını sözlü olarak sunmalı ve tartışmalılar. Böylece öğrencinin kendi zihnindeki birkaç bilgiyi metne dönüştürebilme, onu insicamlı bir şekilde sunabilme becerisi gelişecektir.

Öğrenciye terim, tanım, tarih ezberletmek daha bilimsel ve saygın görünür fakat faydasızdır. Dil bilgisini, edebiyat, tarih ve terimlerini iyi bilen bir öğrencinin dili iyi kullanacağı faraziyesi tamamen yanlıştır. Nitekim Türkçenin grameri ile ilgili ciddi kitaplar hazırlamış olan birçok Batılı Türkolog, Türkçeyi konuşmaktan acizdir. Diğer yandan en başarılı Türk şair ve edipleri dilbilgisi terimlerini öğrenemeden vefat etmişlerdir.

Kaldı ki vehamet Türkçe ve Edebiyat dersleriyle de sınırlı değil, hemen her derste öğrenciye tanım, terim ve bilgi ezberletiliyor.

Maalesef bu çağda hâlâ ezberciliğe tumturaklı gerekçeler üretmekte ve bu gerekçelere inanmaktayız. Öğrenciye ikna edici bir maksadı olmadan matematik veya fizik konularını öğretmek bile vakit ve zihin israfıdır. Maksatsız veya klişe gerekçelerle öğrencinin hafızasına bilgi depolamak, onu bilgiden ve eğitimden nefret ettirmektedir. Hâlbuki öğrenci, meselâ matematik dersini, birkaç faydalı maksatla alabilir. Bu maksatlardan birisi hayatta herkesin bilmesi gereken matematik konularını öğrenmektir. Çevre, çap, oran vs. hesaplamaları gibi şeyler herhalde. Tabi bunlar benim bildiğim şeyler değil.

Yine öğrenci, kendisinin matematik zekâsını, matematik bilgisi gerektiren alanlara yönelip yönelmeyeceğini belirleme maksadıyla, matematiğin belirli konularını öğrenmelidir. Bu maksatla alınan bir matematik dersi daha zevkli, daha işlevsel ve daha faydalı olur. Herkes matematik zekâsına sahip olduğunu göstermek için ilgili konuyu öğrenir herhalde.

Merkezi sınavlarda kimin matematikle ilgili daha fazla ezber yaptığı, kimin matematik hafızasının daha geniş olduğu bulunmaya çalışılmamalıdır. Bunun yerine kimin matematik bilgisini farklı alanlarda kullanma ve geliştirme yeteneğine sahip olduğu belirlenmelidir.

Yeni sistemde öğrencilerin sosyal, sportif, sanatsal alanlardaki yetenek ve meraklarının da değerlendirileceği belirtiliyor. Teorik olarak doğru da, uygulamada ne gibi sorunlar çıkabilir sizce?

Bunlar güzel niyetler ve ifadeler. Yetenekler mümkünse ilköğretimde, değilse ortaöğretimde keşfedilmelidir. Sanat ve spor dersleri öncelikle öğrencilerin öz yeteneklerini ortaya çıkarma maksatlı olarak verilmelidir. Üçüncü sınıf sanatkâr ve sporcu yetiştirmeye gerek yoktur. Birinci sınıf sanatçı veya sporcu olamayacaklar ancak boş vakitlerinde eğlence olarak bu alanlarla ilgilenmelidirler. Herhangi bir dalda yeteneği ortaya çıkan öğrenciler, kendileri isterlerse, ilgili sanat veya spor okullarına gönderilmelidir. Bir kişinin uluslararası sanatçı ve sporcu olabilmesi için özel bir eğitim alması, küçük yaştan itibaren “bütün vaktini” ve “bütün zihnini” sanatına harcaması gerekir. Gerçekten insanlar farklı özelliklere, farklı zekâ türlerine, farklı ilgi alanlarına sahiptirler. Kimisi musikiye, kimisi spora, kimisi teknik konulara, kimisi sosyal bilimlere, kimisi fen bilimlerine daha yatkındır. Dünya çapında futbolcu, senarist, sanatçı vs. olabilecek bir öğrenciyi matematiği veya edebiyat tarihini ezberlemeyi sevmediği için okuldan ve hayattan uzaklaştırmak yanlıştır, bu kendi insan kaynaklarımızı heder etmektir. Eğitimde yetenek keşfi çok önemlidir. Sanatta, sporda, siyasette, bilimde vs. kendi dehalarını bulup yetiştiremeyen, onları koruyup kollayamayan milletler hep takipçi, taklitçi, alıcı, pazarlamacı olmaya mahkûmdurlar. Kendi öz yeteneklerini heder eden milletler gelişemezler.

Nuriye Akman
ZAMAN
banner182
Son Güncelleme: 15.09.2013 14:05
Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

Avatar
ada 3 yıl önce

kimse neden olaya şu açıdan bakmıyor. ben matematik öğretmeniyim. beni her türlü sınavla denetleyecekler, hesap soracaklar lakin bu 6 branşın dışında hiçbir öğretmen hesap vermeyecek. ve biz aynı ücrete tabi olacağız. eşitlik bu mudur?

Avatar
nuriye akmanı 3 yıl önce

kim denetliyecek ben mi

Avatar
zırt pırt 3 yıl önce

sayfa güncellemenizden yazdığımız yazı boşa gidiyo yaw

Avatar
her an teyakkuza 3 yıl önce

hazır öğrenciler mi askeri akademi sözcükleri bunlar böylemi özgür çoklu zeka kuramıyla öğrenci yetişecek her an sınav olacak korkusu ile yaşanan okul öğretmen ve öğrenciler

Avatar
abel 3 yıl önce

örneğin 8a şubeşinin türkçe dersi merkezi sınav ortalaması yüksek ama 8b şubesinin ortalaması düşük.bu şubelere de farklı öğretmenler giriyor.başarı ortalaması düşük olunca suşlu öğretmen oluyor öyle mi? teorikle pratik arasında fark vardır sayın dekan.koltukta oturup ahkam kesmekle 45 kişilik sınıfta 40 dakika ders anlatmak aynı şey değildir.madem eğitimdeki her başarısızlık biz öğretmenlerin o zaman sınavlarla oynayacağınıza öğretmenlik sistemini değiştirin.

Avatar
abel 3 yıl önce

ayrıca ortaokulda fizik diye bir ders de yok.

Avatar
bu nasıl eğt fakültesi dekanı? 3 yıl önce

her cümlesinde öğretmeni aşağılamış adam. yok fizikte başarılı matematikte başarısızsa sorun öğretmendedir, yok ideolojisine göre not veren öğretmenler olacaktır... hadi sokaktaki adam anlamıyor öğretmenin halinden de onu yetiştiren de anlamıyor. iki türkçe öğretmeni varsaymış hangisinin başarılı olduğu çıkacakmış. çocukları yarıştırmaktan bıktınız bizi mi yarıştıracaksınız şimdi de. ayıp ayıp.

Avatar
pişmanlar 3 yıl önce

bura gelin https://www.facebook.com/groups/590611794289166/